Engelli tüketicinin hakları
Ticari, siyasi, idari angajmanı olmayan ve tam bağımsız olmayı kendine ilke edinen Tüketiciler Birliği , kuruluş yıldönümü etkinlikleri çerçevesinde, projelerine bir yenisini eklemektedir: "Engelli Tüketici'nin Hakları" .
Engelli yurttaşların sağlık, ulaşım, istihdam gibi sorunları öncelikli olarak ele alınmış ve gerek kamu kuruluşları ve gerekse özel ve sivil kuruluşlar bu noktalarda yoğunlaşmışlardır. Oysa ki engelli yurttaş, aynı zamanda bir tüketicidir.
Engelli yurttaşı tüketici olarak kabul ederek, ona özgü düzenlemeler yapılması, engelli yurttaşı tüketici olarak hak ihlâllerinden koruyacak, bunun yanında nüfusun % 14 'ünü oluşturan engelli yurttaşlarımız tüketici olarak ekonominin içindeki yerlerini alacaklardır. Sonuçta, engelli yurttaşın toplumla entegrasyonunda önemli bir adım atılmış olacaktır.
İlk aşama olarak konuyu saptayan ve kamuoyu gündemine getirmeyi amaçlayan raporumuz, derneğimiz Engelli Tüketici Hakları Komitesi tarafından hazırlanmıştır. Bu komite çalışmasının, raporun kamuoyuna mal olmasının ardından ilgili örgüt ve kuruluşların da katılımıyla oluşacak Engelli Tüketici Hakları Plâtformu'na dönüşmesi amaçlanmaktadır.
Av. M. Bülent Deniz (Genel Başkan)
cavit doğan & fatma şahin & bülent bulut & nevin genç 2003/ekim
(Her hakkı Tüketiciler Birliği'ne aittir. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz)
giriş
Bedensel, zihinsel, sağır-dilsiz ve görmezler olmak üzere dört ana grupta toplanan engelliler, engelli olmayan bireyler gibi ekonomik ve sosyal açıdan birer tüketicidir.
Bu gerçekten yola çıkarak, engelli tüketicinin ulaşım, iletişim, sağlık, istihdam vb. konuların yanında tüketici olması nedeniyle tüketici hakları bakımından da hak ihlâline uğradığı gözlenmiş ve bugüne kadar yasalarda ve ticari ve idari uygulamalarda hiç değinilmeyen ve görmezden gelinen engellinin tüketicinin hakları konusunda gündem oluşturmak ve kamuoyu oluşturmak amacıyla "Engelli Tüketici'nin Hakları" projesi geliştirilmiş ve proje kapsamında ilk olarak konuyu tespit eden bu rapor hazırlanmıştır.
yol haritası
Engelli yurttaşların sorunları konusunda geçmişten bugüne yapılan çalışmalar anımsandığında; gerek devletin ve gerekse konuyla ilgili sivil toplum kuruluşlarının yoğun bir mesai harcadığı, konunun gerektiği kadar olmasa bile sürekli olarak gündemde tutulduğu, devletin ilgili kurumlarının bu konuda örgütlenmeye çalıştığı tespit edilmektedir.
Ancak bu konudaki tüm çalışmaların bugüne kadar engellinin yaşam standartları üzerinde yoğunlaştığı ve ayrıca bu alanda çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarının beklenen ölçüde işbirliği içinde olmadıkları da tespitlerimiz arasındadır.
Bu nedenle "engellinin tüketici hakları" kavramı, bir proje konusu olarak ele alınmış ve başlangıçta oluşturulacak bir komite çalışması sonucu oluşturulacak bir raporla konunun kamuoyu gündemine getirilmesi, akabinde bu alanda çalışma yapan sivil toplum örgütlerinin de katkısıyla nihai olarak "Engelli Tüketici Hakları Plâtformu" oluşturulması amaçlanmıştır.
Komite, engelsiz, engelli ve engelli yakını olan kişilerden oluşturulmuş ve çalışmalara 2003/Mayıs ayında başlanmıştır. Komite çalışması yaklaşık olarak üç ay kadar sürmüş, öncelikle tarama çalışması yapılarak engelli tüketici haklarına ilişkin ticari kuruluşların tutumu belirlenmiştir. Yine ilgili mevzuat taranarak bu konudaki hukuk düzenlemeleri tespit edilmiştir.
Öte yandan 13/15 Haziran 2003 tarihinde, İstanbul'da gerçekleştirilen Engelliler Sempozyumu'2003 toplantısında stand çalışması yapılarak engelsiz, engelli ve engelli yakını olan kişilerin engellinin tüketici hakları kavramına ilişkin düşünceleri ve yaklaşımlarının tespit edilmesine çalışılmıştır.
Sonuç olarak çizilen yol haritasının ilk aşaması olarak bu rapor hazırlanmış ve konunun gündeme gelmesi amacıyla kamuoyuna açıklanmaktadır.
kaç kişi engelli?
UNESCO 'nun yaptığı araştırmalar, ülkemiz nüfusunun %14 'ünün engelli olduğunu göstermektedir. Yaklaşık 10.000.000 kişinin engelli olduğu anlamına gelen bu oran, hayli yüksektir.
Ancak bu kadar yüksek bir engelli nüfusunu, toplumun fark eetek etmediği sorusu, ne yazık ki, olumsuz olarak cevaplandırılmaktadır. Gerek engellilerin kendilerini topluma yeterince fark ettirememeleri ve gerekse devlet mekânizmalarının, yani merkezi ve yerel yönetimlerin ve özel sektörün engelli topluluğuna duyarsız olması, ortada bir "fark etme-fark edilme" sorunu olduğunu göstermektedir.
Ülkemizdeki bu sorun, dünyanın diğer ülkelerinde de yaşanmaktadır. "Fark etme" sorununun aşılabilmesine yönelik olarak, Avrupa Birliği tarafından 2003 yılının Engelliler Yılı olarak kabul edilmiş olması, bunun önemli bir göstergesidir.
engelliyi fark etmezsek, sorunu nasıl göreceğiz?
Engellinin toplum yaşamında yerini alması, onun topluma kazandırılması ile mümkün olup bunun için de engellinin fark edilmiş olması gereklidir. Oysa ki, en başta ulaşım olmak üzere binaların ve yolların mimari yapısı, kamu alanlarının düzenleme biçimi, çevre koşulları, sağlık, istihdam, eğitim gibi nedenlerle engellinin fark edilme sürecinde, olması gereken noktada bulunmamaktayız.
Öte yandan bir engellinin kendine dair varolma içgüdüsü de, onun toplumla yapmış olduğu madde-manevi iletişimi ve alışverişiyle koşuttur. Buradaki yoğunluk, engellinin toplumla entegrasyonunu da belirlemektedir.
Sonuç olarak bir taraftan engellinin toplumla entegrasyonunu arttırmak, öte yandan bu entegrasyonu sağlayacak ulaşım, sağlık, mimari düzenleme, eğitim gibi konularda engelliye yönelik çalışmalar yapılması gerekmektedir. Bu entegrasyon sürecinde, engellinin aynı zamanda bir tüketici olduğu gerçeğinden hareketle engellinin tüketici haklarını ortaya koymak ve böylelikle "fark etme ve fark edilme" sürecine katkı sağlamak istiyoruz.
Engellinin tüketici haklarının varolduğunun kabulü ve buna dair düzenlemeler yapılması halinde, umulur ki, engelli sosyal yaşam içinde daha fazla yer alacaktır.
kuşbakışı engellinin tüketici hakları
Günlük yaşam içinde pek çoğumuzun pek dikkat etmediği, fark etmediği öyle ayrıntılar var ki, bunların her birinin tek tek ele alınıp uygun düzenlemeler yapılması halinde bir engelli tüketici için çok büyük sorun oluşturan konular çözümlenmiş olmaktadır.
Örneğin; tiyatro ve sinema salonlarının belli orandaki koltuklarının engellilerin kullanabileceği şekilde düzenlenmiş olması halinde, nüfusun % 14'ünü oluşturan bu büyük topluluğun bireylerini tiyatro ve sinema salonlarında görmemiz mümkündür. Yine alışveriş alanlarındaki rafların, engelliler de hesaba katılarak düzenlenmesi halinde, engelliler alışveriş dünyasındaki yerlerini alabileceklerdir.
Kullanma kılavuzlarında görmezler için yapılacak minik düzenlemeler, mağazaların kapılarının engellilerin kullanımına uygun yapılması, engelliler için ayrılmış mağaza otoparklarının başkaları tarafından kullanılmasının önüne geçilmesi gibi bir çok konudaki basit önlemler engelli yurttaşın bir tüketici olarak toplum içindeki yerini almasını sağlayacaktır.
sayıların söylediği
13/15 Haziran 2003 tarihinde, Engelliler Sempozyumu'2003 sempozyumu İstanbul'da düzenlenmiştir. Bu sempozyum sürecinde projemiz kapsamında 80 kişi üzerinde anket çalışması yapılmış ve şu sonuçlara ulaşılmıştır:
Ankete katılanların;
% 46.25'i engelli, % 22.5'i engelli yakını ve kalanı bu iki gruba girmeyen engelsiz kişilerdir.
Engellilerin % 90'ı engelli olmanın ulaşımı etkilediğini, % 3'ü de alışveriş yapmasını etkilediğini belirtmektedir. Alışveriş konusundaki bu düşük oran, bir taraftan ulaşım sorununun engellinin diğer yaşamsal faaliyetlerinin önündeki en büyük engel olduğunu ve öte yandan engellinin kendisini bir tüketici olarak algılamadığını göstermektedir.
Engellilerin % 75'i ara sıra alışverişe çıkmakta, % 13'ü alışverişe hiç çıkmamakta, sadece % 12'si alışveriş yapmaktadır. Alışverişe hiç çıkmayanların tamamına yakınının engeli, alışveriş yapmasına engel teşkil etmektedir. Örneğin; zihinsel engelliler gibi.
Engellilerin % 95'i kültür ve eğlenme yerlerini son derece yetersiz bulmakta, yine engellilerin % 85'i dışarıdaki aktiviteleri için ailesinden yardım almaktadır.
Engellilerin % 90'ı sorunları için sivil toplum kuruluşlarından destek aldıklarını belirtmektedir. Yine engellilerin % 60'ı engelliler için sosyal proje çalışmalarında öncülüğün sivil toplum kuruluşlarına ait olduğunu düşünmektedir. Bu saptamalardaki yüksek oran, diğer şıklarda yer alan devlet kuruluşlarının yeteri kadar çalışmadıklarını ortaya koymaktadır.
tespit edilen sorunlar ve çözüm önerileri
Engelli Tüketici Hakları Komitesi olarak yapılan anket çalışması, engelliler ve engelli yakınlarıyla yapılan röportajlar, ilgili sivil toplum kuruluşları ile yapılan görüşmeler sonucunda engelli tüketicinin uğramış olduğu hak ihlâli, tüketici olmasından kaynaklanan ilave zorluklar ve bunlara ilişkin çözüm önerilerimizi şu şekilde sıralamak mümkündür:
Çyürüme engelli tüketici için bir süpermarket macerası
Yürüme engelli olup tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalan engelli tüketicinin yaşamsal zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak istemesi halinde yaşayacağı zorlukları görmek için gerçekleştirdiğimiz simülasyon sonucunda, yürüme engeli tüketicinin olağanüstü haller hariç, gıda gibi zorunlu ihtiyacını karşılamak için dahi bir süpermarketi kullanamayacağı sonucu ortaya çıktı.
Neden mi? Buyurun adım adım izleyelim:
Tüm simülasyon yürüme engelli tüketicinin ulaşım sorunu olmaksızın evinden süpermarkete ulaşımının sağlandığı ön-kabulüne dayanmaktadır.
Süpermarkete ulaşan yürüme engelli tüketici, mağaza girişinin rampasız olması veya buna ilişkin kolaylaştırıcı bir düzenleme yapılmamış nedeniyle mağazaya girmekte zorlanmaktadır.
Mağaza girişlerindeki fiziki engeller nedeniyle mağazalara giremeyen tüketici alışveriş yapamamakta, zorunlu hallerde mağazanın dışında beklemekte, bir yakını veya mağaza görevlisi tarafından mağaza dışına getirilen numuneler arasından seçim yapmak zorunda kalmaktadır.
Giriş engeli olmayan mağazalara giderek bağımsız şekilde alışveriş yapabilmek de her zaman mümkün olamamaktadır. Çünkü bu kez de, mağazanın içindeki yüksek raflar, yürüme engellinin ürünlere ulaşmasını olanaksız hale getirmektedir.
Mağazaya giriş engelini aşarak, kendisine uygun raflardan alışveriş yapan yürüme engelli, bu kez de aldığı ürünleri taşımakta zorlanmakta, bir yandan tekerlekli sandalyesini, öte yandan market arabasını sevk ve idare etmek sorunu ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu sorunun aşılabilmesi için "klipsli sepet" uygulaması getirilmeli, tekerlekli sandalyeye kolaylıkla monte edilebilecek market sepetleri ile yürüme engelli tüketicinin rahatlıkla alışveriş yapabilmesi sağlanmalıdır.
Alışverişini yapmayı başaran yürüme engelli tüketici, bu kez de ödeme için kasaya geldiğinde engelle karşılaşmaktadır. Kasalar arasındaki mesafelerin dar oluşu, yürüme engelli tüketicinin tekerlekli sandalyesi ile birlikte geçişini olanaksız hale getirmektedir.
Çgörme engelli için durum ne?
Görme engelli tüketici için de alışveriş yapmak ve hatta alışveriş sonrası aldığı üründen tam olarak yararlanabilmek konusunda sorunlar bulunmaktadır.
Görme engelli için en büyük sorun satın almayı düşündüğü ürün hakkındaki bilgileri ve fiyatı içeren etiketi okuyamamasıdır. Bu nedenle görme engelli çevresinden yardım istemek zorundadır. Oysa ki braille alfabesiyle yazılacak etiketler veya bir süper markete girdiğinde görme engelli tüketiciye verilecek sesli barkod okuyucu makine ile görme engelli tüketici ürünler hakkındaki fiyat dahil her türlü bilgiyi kolaylık öğrenebilecektir.
Görme engelli tüketicinin satın aldığı üründen tam olarak yararlanmasının önünde de engeller bulunmaktadır. Özellikle çamaşır makinası, buzdolabı, müzik seti, tost makinası, mikser ve benzeri elektronik aletlerin tanıtım ve kullanım kılavuzlarının görmezler için ayrıca tasarlanmamış olması, görme engelli tüketicinin bu ürünleri talimatnamesine uygun şekilde kullanmasına ve üründen tam olarak yararlanmasına engel olmaktadır. Bu nedenle tanıtım ve kullanım kılavuzlarının görme engelliler için braille alfabesiyle hazırlanması gereklidir.
Bu aletlerin tanıtım ve kullanım kılavuzlarının görme engelli için hazırlanmasının yanında, bu aletlerin kullanımını kolaylaştırıcı bazı düzenlemelerin yapılması gereklidir. Bu aletlerin tuş, düğme ve kollu aksamlarının kabartmalı yazılım veya ışınlama sistemiyle üretilmesi halinde, bu aletlerin görme engelliler tarafından tercih edileceği açıktır.
Lokanta, kafe gibi yerlerdeki mönü listelerinden görme engelli tüketiciler yararlanamamaktadır. Mönüde bulunan yiyeceklerin listesini garson söyleyebilir, ama mönünün sadece yiyecek çeşitlerini değil, onların fiyatını da öğrenmemizi sağladığı unutulmamalıdır.
Görme engellilerin bilgisayar, internet, kısacası bilişimden yeteri kadar yararlanabilmeleri için çok basit düzenlemeler yapılması yeterlidir. Örneğin; sesli yönlendirme ve yanıtlama özelliği olan alt+task dosyasının web sitesinde olması, görme engellinin internetteki ziyaretlerini verimli hale getirecek, braille alfabesi ile çıktı verebilen yazıcıların olması, görme engelli için tam yararlanma sağlayacaktır.
Çmağaza içi ulaşım
Büyük alışveriş merkezleri ve süpermarketlerin içindeki ulaşım engelli için engelleyici olmamalı, asansörlerde kat bilgisi veren kabartmalı yazı veya sesli sistem konulmalıdır.
Çpersonel istihdamı
Öte yandan belirli bir müşteri hacmi olan mağazaların, görme engelliler başta olmak üzere tüm engelli müşteriler için onlara yardımcı olabilecek bir personeli istihdam etmelerinin, satışları arttıracağı bilinmelidir.
Çödeme yeri ve kasalarda öncelik
Engelli müşterinin ödeme işlemi kolaylaştırılmalı, engelliler için ayrı kasa tahsisi düşünülmeli, bu mümkün olamadığı takdirde kendisine öncelik tanınması sağlanmalıdır.
Çtuvalet en büyük sorun
Markette, semt pazarında ve alışveriş merkezlerinde bulunan engelli tüketici için en büyük sorunlardan biri de, tuvalet ihtiyacının karşılanmasıdır. Engelliler için tasarlanmış klozetlerin kullanılması, tutunmayı sağlayacak aparatların bulunması, lavabo ve ayna yüksekliklerinin engellilere göre ayarlanması halinde bu önemli sorun aşılmış olacaktır.
Çdünyanın en büyük azınlığı
ABD'deki Engelliler İçin Seyahati Geliştirme Derneği (SATH)'nin 1999 yılında, Florida'da düzenlediği Dünya Engelliler Seyahat Konferansı 'nda, ABD'deki engellilerin toplam nüfusunun 50 milyona yaklaştığı ve bu kesimin alım gücünün 175 milyar dolara ulaştığını saptamıştı.
Avrupa'nın istatistik örgütü durumundaki EUROSTAT tarafından yayınlanan verilere göre, Avrupa'da toplam 50 milyon engelli bulunmaktadır. Avrupa'da her yıl 8 milyon engelli en az bir kez yurtdışı seyahate çıkmakta, 15 milyon engelli kendi ülkesinde seyahat etmekte, 22 milyon engelli günübirlik turizm faaliyeti gerçekleştirmektedir. Bu turizm aktivitesinin engellinin yanında en az bir refakatçi ile gerçekleştiği hesap edildiğinde, engellilerin 35 milyon seyahat ve 630 milyon geceleme ürettiği ortaya çıkmaktadır.
Bu durumda, engelli turizminden yararlanmak isteyen beldeler, işletmeler engellilerin kullanabileceği toplu ulaşım araçlarının bulundurmalı, kentin, veya beldenin görülmeye değer yerlerini, müzelerini engellilerin kullanacağı şekilde tasarlamalı, engellilere yönelik serbest park etme olanakları sağlamalı, seyahat acentaları sadece engellilere yönelik turlar düzenlemelidir. Bu turlarda özellikle sağır-dilsizler için işaret alfabesi bilen turizm rehberlerinin bulunması gerekmektedir.
sonuç olarak.
Bu raporla, engellinin bir tüketici olduğunu ve tüketici olarak engelli olması nedeniyle ayrıca hak ihlâline uğradığı ve bu durumun giderilebilmesi için basit önlemler almanın yeterli olduğunu otaya koymaktayız.
Ticari kuruluşlar bakımından; engelli nüfusunun yoğunluğu dikkate alındığında, büyük bir müşteri potansiyelinin var olduğunu görmeleri ve engelli müşteriye cevap verecek yeni düzenlemeler yapmakla sonuçta satışlarını arttıracaklarını kabul etmeleri gerekmektedir.
Öte yandan satışların artması olgusu bir yana, engellilere özgü yaklaşım gösteren ticari kuruluşların bu yaklaşımı tüketicilerin geneli tarafından sosyal sorumluluk olarak algılanmakta gecikmeyecek, bu durum ticari kuruluşun tüketici nezdinde önce itibarını ve akabinde mutlaka karlılığını etkileyecektir.
İlgili devlet birimleri bakımından; ticari kuruluşlara ait düzenlemeler yapılırken izin, ruhsat gibi işlemlerin önkoşulu olarak engelliler için de özel düzenlemeler aranmalı, başta 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun olmak üzere ilgili mevzuatta gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin; geçtiğimiz günlerde proje kapsamında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, TBMM.nde grubu bulunan partilere bir yazı gönderilerek, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Yasanın, "Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu" başlıklı 14. maddesine;
"Kullanma kılavuzu, görme engelli tüketicilerin de yararlanabileceği şekilde hazırlanır."
fıkrasının eklenmesi talep edilmiştir.
Ancak burada asıl görev engellinin kendisine düşmektedir. Başta ticari kuruluşlar olmak üzere tüm ilgili kurum ve kuruluşlardan kendilerine özgü düzenlemeler yapılmasını talep etmeli, talepler karşılanıncaya kadar tüketimden gelen güçlerini kullanmalıdırlar.
* * *
EK 1: röportajlar
ÇNükhet Akar (Bedensel Engelli): Yürüme zorluğu çekiyorum. Çoğu zaman tekerli sandalye ile dolaşmak zorundayım. Ama evime, mağazaya girip çıkmak çok zor. Onun için dışarı çıkmak bana eziyet.
ÇTanju Sevgen (İşitme Engelli): Duymuyorum ama görüyorum. Duymayanlar için TV'de bazı programlar aktaran spikerler var. Ama diğer programlarda yok. Özel TV. kanalları bu konuyu görmezden geliyorlar. TV'den hiç bir tat alamıyorum.
ÇSeher Ünel (Görme Engelli): Görme engelim olduğu için evden dışarı çıkmam çok zor oluyor. Yanımda yardımcı olmadan hiç bir yere gidemiyorum. Alış verişe çıkmayalı 12 yıl oldu. Şimdi alış verişe çıkmak istesem bile rafları bilmiyorum, fiyatları okuyamam, kasada para ödeyemem çünkü bin lira yerine 10 bin lira versem bunu bilmem mümkün değil. Kendi paramı sayarak vermek isterim.
ÇPınar Koçan (Engelli Yakını): Duyma ve konuşma engelli çocuğum var. Okul çağında. Bulunduğum yerde çocuğuma göre okul yok. Okula giden diğer arkadaşlarını görünce nereye gittiklerini soruyor. Engelli çocuklar için okullar her yere yapılmalı. Defteri, kitabı da engelliye göre olmalı.
ÇSevilay İmir (Engelli Yakını): Engelliler ile ilgili yasalar hazırlanırken, bu konuda çalışma yapan sivil toplum örgütlerinin görüşlerine dikkate alınmalıdır.
ÇKadir Erdoğdu (Bedensel Engelli): Alışveriş ve eğlence merkezleri bizler de düşünülerek düzenlenmelidir.
* * *
EK 2: düzenlemeler
Proje kapsamında, Pazar payı yüksek olan bazı firmalar ile görüşmeler yapılarak, engelli tüketici için ne gibi özel düzenleme yaptıkları sorulmuştur.
ÇBraille Teknik Ltd. Şti .: Görme engellilerin özellikle sürekli gelişen bilgisayar teknolojisinden yararlanmalarını sağlamakta, eğitim, çalışma ve sosyal yaşantıdaki sorunları çözme amacıyla gerekli araç-gereçleri üreten yurtdışı firmaların Türkiye'deki ana bayiliğini üstlenmektedir. Görme engellilerin ilk defa kendi dillerinde bilgisayar kullanmalarını sağlanmıştır. İnternet ve Windows 95/98/2000/ME/XP yazılımları görme engellilerin kullanımına sunmuştur. Ürün listesinde; kabartma yazı printer, konuşan hesap makinası, sesli basketbol topu, konuşan vücut termometresi, büyük tuşlu telefon, işaretli şeritmetre, ölçülü kaplar bulunmaktadır.
ÇMetro Group: Adana, Gaziantep, Kartal ve Konya M1 Tepe Alış veriş Merkezleri'nde engelli tüketicilere sunulan hizmetler; Ayrı ve özel otopark yerleri, otomatik açılır kapılar, özel alışveriş sepeti, ücretsiz tekerli sandalye tahsisi, yürüyen yollar (Kartal), asansör (Kartal), engelli tuvaleti, tüm ünitelerde merdivensiz ve basamaksız gezebilme imkânı, geniş koridorlar,
ÇArçelik: 2002 yılında Körler Federasyonu ile işbirliği yapılarak, görmezler, az görmezler için özel tasarlanmış fırın, buzdolabı, bulaşık makinası ve çamaşır makinası üretimi yapılmıştır. Özel sipariş sistemi ile satılan ürünlerin kullanma kılavuzları da, görme engelli tüketiciler için Braille alfabesine çevrilmiştir. Bu kılavuzlar, isteyenlere Körler Federasyonu aracılığı ile ulaştırılmaktadır.
ÇProfilo Alışveriş Merkezi: Özel uyarlanmış rampalar ve merdivenler, otopark, lavabo bulunmaktadır. Engelli asansörü için alt yapı çalışmaları devam etmektedir.
ÇBauhaus: Engelli tüketiciler için hiç bir çalışma yapmadıklarını belirterek, sorularımızı "işletme müdürünün dikkatine" faksla bildirmemizi istediler.
ÇSiemens: Engelli tüketiciler için hiç bir çalışma yapmadıklarını belirttiler.
ÇCarrefour: Engellilerin rahat alışveriş yapmaları için tekerlekli sandalye sağlanmaktadır. Ayrıca bu konudaki önerilerimizi dikkate alacakları belirtildi.
ÇMigros: Engelli tüketiciler için hiç bir çalışma yapmadıklarını, ancak önerilerimize açık olduklarını belirttiler.
ÇSuperonline: Görme engelliler için, eğitimler düzenlenmekte, internet sağlayıcı şifrelerle bilgisayar programlarının görme engellilerce kullanılması sağlanmakta, engelli bilgisayar kullanıcıları için etkinlikler düzenlenmektedir.
ÇAFM Sinemaları: İstanbul/Ümraniye Bursa Carrefour içindeki sinemalarda engelliler için uygun oturma koşulları sağlanmıştır. Fakat alt yapı eksikliği nedeniyle İstanbul'daki diğer sinemalarda bunların sayısı arttırılamamaktadır.
ÇKoç Net: Firmaya bağlı GVZ Net biriminde görme engelliler için bilgisayara bağlı sesli bir operatör aracılığı ile engellinin bilgisayarı kullanabilmesi ve mp3, vaw formatındaki ses dosyaları ile dokümanlardan yararlanmaları sağlanmaktadır.
ÇMetro Alışveriş Merkezi: Engelliler için herhangi bir düzenleme yoktur.
ÇTelsim: TC: Sağlık Bakanlığı standartlarına göre, işgücü kaybı % 40 olan engelliler veya engelliler için çalışan tüzel kişiler için indirimli tarife uygulaması ile ucuz iletişim olanağı sağlanmaktadır.
ÇTHY: Genel veya kısmi felç sonucu refakatçisiz hareket edemeyen veya kısıtlı hareket edebilen yolculara, görme engelli yolculara (her iki gözü % 90 ve üzerinde görme engelliler), her iki ayağını ve/veya bacağını kullanamayan yolculara, uçak içinde olağan ve olağanüstü herhangi bir durumda fiziksel ve/ veya zihinsel nedenlerle kişisel güvenlikleri veya konforları (yemek, tuvalet vb.) açısından kendi kendilerine yeterli olmak konusunda engelle karşılaşacak ve hızlı hareket etmeleri istendiğinde bunu yerine getiremeyecek durumda olan yolculara % 40 indirim uygulanmaktadır.
ÇTürk Nokta Net: T.C. Sağlık Bakanlığı standartlarında belirlenmiş çalışma iş gücü kaybı oranı % 40 ve üstü olan tüm engelliler için % 30 indirim uygulanmaktadır.
ÇTurkcell: % 40 ve üstünde işgücü kaybı olan tüm engelliler, indirimli tarife ile iletişim sağlamaktadırlar.
EK 3: ilgili sivil toplum örgütleri
ÇAltı Nokta Körler Derneği //Turan İçli (Genel Başkan): Görme engellilere yönelik olarak sesli kasetler hazırlatıyorlar, tedavi ve rehabilitasyon çalışmalarına destek veriyorlar.
ÇTürkiye Bilişim Derneği //İbrahim Elibal (Bilişim Çalışma Grubu Sorumlusu): Bilgisayarların görme engellilere uygun hale getirilmesi, çamaşır, bulaşık makinalarının kabartmalı yazılı ve ışıklı sistem ve sesli yanıt sistemi ile çalışır hale getirilmesi, görme engellilerin market alışverişi için sesli barkod okuyucu sisteminin projeleri hazırlanmaktadır.
ÇZihinsel Özürlüler Federasyonu //Fikret Gökçe (Genel Sekreter): Toplu taşıma araçlarının engellilere ücretsiz olması talebi desteklenmektedir. Ayrıca yaya kaldırımları, üst geçitler, alışveriş merkezleri, otoparklar, turnikeler, reyonlar ve kasa geçişlerinde engelliler için özel düzenlemeler yapılması talep edilmektedir. "engelli mal" ibaresinin engellileri incittiği belirtilerek, bu ibarenin kullanımının yasaklanması istenmektedir. Engelli Tüketici Hakları Projesine destek verdiklerini belirtmektedirler.
ÇElele Çift Engelliler Derneği //Turgut Sonuşen (Başkan): Projemize destek verdiklerini belirtmektedirler.
Çİstanbul Vakfı //Hasan Durmuş (Başkan): Projemize destek verdiklerini belirtmektedirler.
ÇDost Yaşam Down Sendromu Vakfı //Erdal Özkan (Başkan): Projemizi desteklediklerini belirtmektedirler.
ÇEram Özel Eğitime Muhtaç Çocuklara Yardım Derneği //İlhan Aydoğan (Başkan): Derneğin görüşüne göre; engelliler de tüketicidir ve sosyal gereksinimleri ihmal edilmektedir, bu projenin hak ihlallerini önlemesinin yanında engellinin sosyal rehabilitasyonunu sağlayacaktır. Projeyi desteklediklerini belirtmektedirler.
TÜKETİCİLER BİRLİĞİ Tel: (212)567 97 44 Faks: (212)567 36 47
Web: www.tuketiciler.org E-Posta: bilgi@tuketiciler.org
TRT'de bir program: Engelli Koşu GÖRME ENGELLİLER İÇİN OKUL ENGELLİ TÜKETİCİNİN HAKLARI GÖRMEZLERİ GÖRMEZDEN GELMEYİN MULTİPL SKLEROZ NEDİR? ONLARDAN BİRİ (SEVGİ KOŞANER) MEDYA ENGELLİLERE NE KADAR İLGİ GÖSTERİYOR? ENGELLİ BABASIYIM RİTALİN KURBANLARI ON İKİ YAŞINDAKİ ÇOCUĞUNUZDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VARSA
A n a s a y f a
Açılış · Favoriler · Kâğıda bas · · Firefox · XHTML · CSS
Umuda Yolculuk bir Sokak Kedisi sitesidir. © 2001+
All rights are reserved. It is strictly restricted to copy content and design of this site.
