Sosyal Hizmetler ve Engelli
SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN ENGELLİ HİZMETLERİNE YAKLAŞIMI
(Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu web sayfasından alınmıştır. "Engelli" karşılığı olarak "engelli" kullanımı kurumun yaklaşımıdır)
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun ilgili hükümleri gereğince tüm özür gruplarına yönelik bakım ve rehabilitasyon, hakların kullanılması ve toplumsal hayata katılmalarına ilişkin sosyal hizmet programları oluşturmak geliştirmek ve uygulamakla yükümlüdür.
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu misyonu ve kuruluş amaçları doğrultusunda engellilük kavramının çok hassas bir alanına hizmet etmektedir. Anne babası vefat etmiş, maddi yoksunluk içerisinde çeşitli nedenlerle devlet himayesine terk edilmiş engellilere her şeyden önce barınma olanağı sağlayarak bir çatı altında yaşamalarını sağlamaktadır. Sosyal hizmetlere insan hakları çalışmalarının içeriğinde özel bir önem verilmekte ve insan potansiyelinin gelişmesinde en temel yatırım olarak kabul edilmektedir.
Birinci derecede insanın korunması ve geliştirilmesine yönelik etkinlikler olan sosyal hizmetler, ortaya çıkan sorunlar için önleyici ve koruyucu önlemlerin de uygulayıcısıdır. Bireyin, ailenin ve toplumun sorunlarının kaynağını araştırarak, engellilerin gereksinimlerini karşılamaya ve günlük yaşam aktivitelerine yönelik becerileri kazandırarak, uygun bir yaşam sağlamaya yönelik çalışmalara ağırlık vermektedir. Bu çalışmalar; engellilerin saptanması, bakım ve rehabilitasyonu, aile eğitimi, aile danışmanlığı ve sosyal yardımları kapsamaktadır.
Özür; bireyin fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan bütünleyen sosyal ve doğal çevresiyle yaptığı iletişimin farklılaşması biçiminde algılanmaktadır. Özürlülerin yaşam kalitesini yükseltmek, engellilerin topluma üretken bir birey olarak katılımını, insani haklarını kullanabilmesini sağlamaya yönelik çalışmalarını sürdürülmektedir.
Bu çerçevede Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü korunmaya muhtaç çocuk, genç ve yaşlıların yanında normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan engellilerin saptanması, korunması, bakım ve rehabilitasyonu ve toplum içinde bağımsız olarak yaşamasını sağlayıcı hizmetleri planlamak, bu hizmetlerden yararlanamayacak durumda olan engellilere sürekli bakım sağlayacak hizmetleri yürütmek ve yönlendirmek sorumluluğunu üstlenmiştir.
Bu doğrultuda Türkiye'de de sosyal hukuk devleti anlayışı ile engelli hakları ve korunması yasalar ile güvence altına alınmıştır. Anayasamızın 61. Maddesi "Devlet sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alır." demekle, engellilerin korunması ve toplumsal yaşama katılımlarına yardımcı olunmasına temel oluşturmaktadır. Bu temele dayanılarak hazırlanmış kanun, tüzük ve yönetmelikler ile engellilerin yaşamını kolaylaştırıcı düzenlemelere gidilmiştir.
Özürlü insanların toplumsal yaşama uyumlarının ve katılımlarının sağlanması için bireysel gelişim ve gereksinimlere önem verilmekte, öncelikli olarak sosyal destek ve sosyal yardımlarımızdan yararlandırılmaktadırlar. Özürlü bireyin, mevcut bedensel, zihinsel ve sosyal becerilerini geliştirecek şekilde destekleyerek çalışan, üreten bireyler olarak topluma kazandırmaktır.
Bu gruplar içinde en mağdur grubu, kendi yaşamları hakkında karar alma iradesine tümüyle sahip olamayan zihinsel engelliler oluşturmaktadır.
Zihinsel engelli bir çocuğa sahip olmak, anne ve baba için yaşam boyu sürecek çeşitli zorluklar demektir. Zihinsel engellinin sağlık, eğitim, rehabilitasyon, çalışma gibi konularda teorik olarak var olan ancak pratikte çeşitli sorunlarla karşılaşılan haklarından yararlanması için ailenin kurumsal ve toplumsal desteğe ihtiyacı vardır.
Ayrıca, zihinsel engellinin anne ve babasının ölümünden sonra ne olacağı sorusu, şimdiki zamana ilişkin yaşanan ağır sıkıntı ve sorunların yanı sıra, gelecek kaygısını da ailenin yoğun olarak yaşamasına neden olmaktadır.
Her aile çocuğunun geleceği için daima endişe duyar. Bu tüm aileler için geçerlidir.
Çocuklarımızın istikbalini, toplumdan aldığımız değerlerle, değer listemizin en üstüne koyarız. Özürlü ailesi, çocuğunun yetişkinliğinde de başkalarına bağımlı kalacağını bildiği için onun istikbali hakkında ne düşünür? Anne ve babanın en büyük endişesi, kendilerinden sonra çocuklarının ne olacağıdır.
Çünkü, onların çocukları öteki insanlara bağımlıdır. Bu kişilerin varlığının kabul edilerek, toplumdan soyutlanmadan, insan onuruna yaraşır bir şekilde rehabilite edilmeleri ve sosyal destek hizmetleri sunularak topluma katılımları sağlanmalıdır. Bu yapılırken de hızlı bir sürecin takip edilmesi, çağdaş ve bilimsel temellere dayalı, çağın gerisinde olmayan düzenlemelere gidilmelidir.
Ülkemizde engelli ve ailesi temelde; eğitim, rehabilitasyon, bakım, istihdam ve toplumsal yaşam etkinliklerine katılımda sorunlar yaşamaktadır. Oysa engellinün tüm bu toplumsal kaynaklardan eşitlik ilkesi çerçevesinde eksiksiz yararlanması gerekmektedir.Ülkemizde hizmetlerde bütünleşme sağlanamaması ve alt yapı eksikliği nedeniyle engellilerin birikmiş sorunlarının çözümü için sosyal hizmetlere çok iş düşmektedir.
Bu gereklilik ve sosyal hukuk devleti anlayışı ile hizmet politikamız; engellilerin sorunlarını önemseyip, gerekli ve çağdaş hizmet modellerinin geliştirilmesi ve engellinün tüketen değil, üreten ve bağımsız yaşayabilen insanlar haline getirilmesidir.
Kurumumuz, engellilüğü mümkün olduğunca önlemeyi, rehabilitasyonu güçlü ve etkin hale getirmeyi ve engellilerin normal yaşama ve ekonomik gelişmeye tam olarak katılımları hedeflenmektedir. Çalışmalarımızın ana amaçlarından birisi, engellilerinde toplumun sunduğu olanakların tümüne diğer insanlar gibi ulaşması ve ortaya çıkan gelişmelerden eşit biçimde yararlanmalarının sağlanmasıdır.
Rehabilitasyon programlarımızda kurumsal rehabilitasyon hizmetleriyle birlikte, aile ve toplumun kaynaklarına dayalı ve engellinün yeterliliğini daha fazla ortaya çıkaran hizmetlere ağırlık verilmektedir. Danışmanlık ve destek hizmetlerimizde, engellilerin aileleri ile birlikte yaşamalarına ve normal bir toplumsal ortamda işlevlerini yerine getirmelerine yardımcı olunmaktadır.
Özürlülere yönelik hizmet faaliyetlerimizde; merkez teşkilatında Özürlülerin ve Felçlilerin Rehabilitasyonu Daire Başkanlığı, taşrada ise bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan kişilerin fonksiyon kayıplarını gidermek, toplum içerisinde kendi kendine yeterli olmalarını sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bakmak üzere kurulan sosyal hizmet kuruluşları Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri ile Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkezleri yer almaktadır.
Özürlü hizmetlerinin yasal dayanağı
Korunmaya, bakım veya yardıma muhtaç aile, çocuk, sakat, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü'nün görev, yetki ve sorumlulukları ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usuller, 27.05.1983 gün ve 18059 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ile düzenlenmiştir.
İlgili Kanun'un 9.maddesi (b) bendi ile "Korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, sakat ve yaşlıların tespiti, bunların korunması bakımı, yetiştirilmesi ve rehabilitasyonlarını sağlamak"la görevlendirilen Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, korunmaya muhtaç çocuk, genç ve yaşlıların yanında normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan engellilerin saptanması, korunması, bakım ve rehabilitasyonu ve toplum içinde bağımsız olarak yaşamasını sağlayıcı hizmetleri planlamak, hizmetlerden yararlanamayacak durumda olanlara sürekli bakım sağlayacak hizmetleri yürütmek ve yönlendirmek sorumluluğunu üstlenmiş olup, engelli vatandaşlarımıza, Özürlü Danışma Merkezleri ile Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri aracılığıyla hizmet götürmektedir.
Kanun'un 3. maddesi (c) bendinde, muhtaç sakat; "bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerinde belirli oranda fonksiyon kaybına neden olan organ yokluğu veya bozukluğu sonucu normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olup, korunmaya yardıma, bakıma ve yetiştirilmeye muhtaç kişi" olarak tanımlanmakta, aynı maddenin (e) bendinin 5 inci fıkrasında "Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri; bedensel ve ruhsal özürleri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan kişilerin, fonksiyon kayıplarını gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasını sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bakmak üzere kurulan sosyal hizmet kuruluşları" olarak tanımlanmaktadır.
Kanun'un bu maddesi 06.06.1997 gün ve 23011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 572 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin (c) bendi ile değiştirilmiş, "muhtaç sakat" tanımı yerine "engelli" tanımı getirilerek "Özürlü; doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymama durumunda olup, korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişi" olarak tanımlanmış, bütün engellilerin gözetimi ve korunması konuları Genel Müdürlüğümüze bırakılmıştır.
Aynı Kanunun 9. maddesinde "Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkezleri ise engelli çocukları kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla engelli çocuklara ve ailelerine hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşları" olarak ifade edilmiştir.
İlgili kanunlar ile sosyal hizmet programlarının uygulanmasında öncelik verilenler arasında engelliler de yer almaktadır.
Sosyal Hizmet Kuruluşlarının görevleri, çalışan personelin görev, yetki ve sorumluluklarının yönetmelikle düzenlenmesi hususu da,2828 sayılı Kanun'un 15 inci ve 16 ıncı maddesinde hükmedilmektedir.
Özürlü başvurusu, değerlendirme ve kuruluşa kabul esasları
Merkezlere Kabul Edilecek Özürlülerde Aranacak Özellikler
Merkeze kabul edilecek engellilerde her özür grubuna göre aşağıda belirtilen genel ve özel özellikler aranır.
Genel Özellikler
a) Bulaşıcı bir hastalığı olmamak,
b) Ruh sağlığı yerinde olmak (görme, işitme, ortopedik engelliler için),
c) Sürekli tedavi gerektiren ağır bir hastalığı bulunmamak,
d) Rehabilitasyon programını engelleyici nitelikte ikinci bir özürü olmamak (Bakım Merkezleri hariç),
e) Uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olmamak.
Özel Özellikler
a) Görme Özürlüler Rehabilitasyon Merkezine alınacak görme engelliler için;
- Şok ve reaksiyon döneminde olmamak.
b) Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezine alınacak spastikler için;
1. 0-14 yaşında olmak,
2. En az 40 zekâ bölümünde olmak.
c) Ortopedik Özürlüler Rehabilitasyon Merkezine alınacak ortopedik engelliler için;
1. Tıbbi rehabilitasyonu gerektiren bir durumu olmamak,
2. Yatağa bağımlı olmamak.
d) İşitme Özürlüler Rehabilitasyon Merkezine alınacak işitme engelliler için;
1. 0-6 yaşında olmak,
2. Eğitim için 24 aydan gün almamış olmak.
e) Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezine alınacak zihinsel engelliler için;
1.Ağır Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi için; 0-24 zekâ bölümünde olmak.
2. Öğretilebilir Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi için;
- 0-21 yaşında olmak,
- 25-44 zekâ bölümünde olmak.
3. İş Atölyeli Eğitilebilir Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi için;
- 14-21 yaşında olmak,
- 45-75 zekâ bölümünde olmak.
Bunlardan zorunlu öğretim çağında olanların normal okullar bünyesindeki alt özel sınıflara devam etmesi; bu okulu bitirmiş ya da zorunlu öğretim çağı dışında kalmış olanların iş atölyelerinden yararlandırılması gerekir.
f) Bakım Merkezlerine alınacak engelliler için;
1. Bedensel, zihinsel veya zihinsel ve bedensel engelli olmak,
2. 18 ve daha yukarı yaşta olmak.
Bakım merkezleri engellilerin özür türüne ve yaş grubuna göre düzenlenir.
g) Rekreasyon Merkezine alınacaklar için;
- Ruh sağlığı hastaneleri ve dispanserlerden şifa bulmak, bağımsız yaşama gücüne kısmen veya tamama sahip olmak.
Özürlülerin Merkeze alınmasında Öncelik Gerektiren Durumlar
Merkezlere alınacak engellilerin kabulünde aşağıdaki sıralamaya göre belirlenen öncelikler aranır.
a) Anne ve babası ölmüş, ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde olan engelliler,
b) İleri derecede zihinsel, ruhsal ve bedensel engelli olan anne ve/veya babaya sahip, sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde olan engelliler,
c) Birden fazla engelliye sahip, ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde olan ailelerin durumu en acil olan engellisü,
d) Boşanma veya terk sonucu ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde olan anne veya babaya sahip engelliler,
e) Anne ve babası ölmüş, ekonomik gücü olup bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli yararlanabilecek durumda olan engelliler,
f) Yeterli ekonomik güce sahip, ileri derecede zihinsel, ruhsal ve bedensel engelli anne ve/veya babası olan, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli yararlanabilecek durumda olan engelliler,
g) Anne ve babası bulunan, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretli yararlanabilecek durumda olan engelliler,
h) Yeterli ekonomik güce sahip olmayan, anne ve babası bulunan, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz gündüzlü yararlanabilecek engelliler.
Durumları aciliyet gösteren engelliler sıraya bakılmaksızın kabul edilir.
Bu nitelikleri taşıyan engellilerin aşağıda esaslar dahilinde merkeze kabulü yapılır.
a) Özürlü başvuruları ile ilgili İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerince hazırlanan dosya Genel Müdürlüğe gönderilir.
b) Genel Müdürlükçe yukarda belirtilen öncelikler ve sosyal inceleme raporundaki öneriler esas alınarak engellinün, durumuna uygun bir kuruluşa tertibi yapılır.
Özürlünün Kabulünde İstenecek Belgeler
Özürlü ile ilgili aşağıda belirtilen belgeler istenir.
a) Dilekçe,
b) Vukuatlı Nüfus Cüzdanı Örneği,
c) İkametgah İlmühaberi (Özürlünün veli veya vasisinin)
d) Sağlık Kurulu Raporu,
e) zekâ seviyesini gösterir belge,
f) Korunmaya muhtaç engelliler için korunma kararı,
g) Özürlülerin kabulünde kendisi, velisi veya vasisinden, rehabilitasyon programı bitiminde engelliyü teslim alacağına ve ücretli olması halinde ücreti düzenli olarak ödeyeceğine dair noterden tasdikli yüklenme senedi,
h) Odyogram (işitme engelliler için),
i) 2 adet vesikalık fotoğraf,
j) Varsa son mezun olduğu okul etekloması veya süreti,
k) Sosyal İnceleme Raporu.
Sosyal inceleme raporları Sosyal Çalışmacılar tarafından engellinün ikametinde düzenlenmektedir.
Merkeze Girmek İçin Başvurulacak Merciler
Merkeze girmek için bir dilekçe ile aşağıda belirtilen mercilere müracaat edilir.
a) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne,
b) İllerde valiliğe veya il sosyal hizmetler müdürlüklerine,
c) İlçelerde kaymakamlığı veya ilçe sosyal hizmetler müdürlüklerine,
d) Merkez müdürlüklerine.
Özürlünün Merkeze Kabulü
Özürlüler öncelik durumlarına göre merkezlere kabulü yapılmaktadır. Bu yerleştirme işlemi sırasında Anne ve babası ölmüş, ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde olan engelliler ile ileri derecede zihinsel, ruhsal ve bedensel engelli olan anne ve/veya babaya sahip, sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde olan engellilerin öncelikli olarak kuruluşlara kabulü yapılırken mevcut kuruluşlarımızın kapasitelerinin yeterli olması durumunda diğer nitelikleri taşıyan engellilerimiz de kurum bakımına alınmaktadır.
Bu durumda kurum bakımına alınamayan engellilerimiz öncelik durumlarına göre bilgisayar kayıtlarımıza alınmakta olup durumlarına uygun kuruluşlarda yer açılıncaya kadar sırada bulunmaktadırlar. Ancak sırada bulunan engellilerimizin ayni nakdi yardımlar ile desteklenmesine özen gösterilmektedir.
TRT'de bir program: Engelli Koşu GÖRME ENGELLİLER İÇİN OKUL ENGELLİ TÜKETİCİNİN HAKLARI GÖRMEZLERİ GÖRMEZDEN GELMEYİN MULTİPL SKLEROZ NEDİR? ONLARDAN BİRİ (SEVGİ KOŞANER) MEDYA ENGELLİLERE NE KADAR İLGİ GÖSTERİYOR? ENGELLİ BABASIYIM RİTALİN KURBANLARI ON İKİ YAŞINDAKİ ÇOCUĞUNUZDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VARSA
A n a s a y f a
Açılış · Favoriler · Kâğıda bas · · Firefox · XHTML · CSS
Umuda Yolculuk bir Sokak Kedisi sitesidir. © 2001+
All rights are reserved. It is strictly restricted to copy content and design of this site.
